Blog

PARAGRAFTA HIZ- BİR YAZIYI NASIL ÖZETLEYEBİLİRİZ?

Gönderen:

PARAGRAFTA HIZ- BİR YAZIYI NASIL ÖZETLEYEBİLİRİZ?

BİR YAZININ ÖZETİ NASIL ÇIKARILIR?

Özet Nedir?

Bir söz ya da yazının özünü veren kısaltılmış biçimine özet denir. Özeti ayrıntısız anlatım diye tanımlamak da doğru olur.PARAGRAFTA HIZ- BİR YAZIYI NASIL ÖZETLEYEBİLİRİZ?

Özet Çıkarmak Ne İşe Yarar?

  • Özet çıkararak çalışmak ve bu işin yöntemini öğrenmek başarı için atılmış en önemli adımlardan biri olarak bilinir.
  • Özet çıkarmak ZİHNİ DİSİPLİNE SOKMAK AÇISINDAN ÖNEMLİDİR.
  • Özet çıkarmak öğrencinin gelişigüzel çalışmaktan uzaklaşmasını sağlar.

Dikkat!

PARAGRAFTA HIZ- BİR YAZIYI NASIL ÖZETLEYEBİLİRİZ? Başlangıçta özet çıkarmak etkinlikleri zor olsa da yılgınlığa düşmeden konunun üstüne gitmek en akıllıca yoldur. Yapa yapa öğrenmek en önemli kuraldır.

Öğretmenlerin Yanılgısı

PARAGRAFTA HIZ- BİR YAZIYI NASIL ÖZETLEYEBİLİRİZ?

  • Öğretmenlerin çoğu, maalesef özet çıkarmanın önemini kavramadıkları için bu etkinlik üstüne pek kafa yormazlar.
  • Öğretmenin kendisi özet çıkarma yol ve yöntemlerini bilmediği veya öğrenme zahmetine katlanmadığı için bu beceri maalesef öğrenciye kazandırılmamaktadır.
  • Öğretmen, bu etkinliği “gösterip yaptırma” tekniğini kullanarak sınıfta gösterip yaptırmaktansa herhangi bir yazıyı ödev verip özet çıkarma becerisini kazandırmak istemektedir. BU nedenle yol bilmeyen bir öğretmenin yol bir öğrencisi olarak maalesef ne olduğu belirsiz özetler ortaya çıkarılmaktadır. Öğretmenler özetin nasıl çıkarılması gerektiğini sınıflarda defalarca “gösterip yaptırdıktan” sonra “yaparak yaşayarak” ilkesiyle yaptırılan çalışmalarla beceri kazandırılmalıdır.

Özette Anlatım:

  • Özet yaparken söz veya yazının ayrıntılarından kurtulmak gerekir. Özette daha çok kısa cümlenin anlatım özelliğinden yararlanılır.

Kısa Cümleler:

  • Yüklemi olmayan kısa cümleler.
  • Yüklemi olan ancak yapısı yönünden basit ya da az sözcükten oluşan cümleler.

Dikkat! Özet yaparken yüklemi kuracağınız cümlelerin geniş zamanda olmasına dikkat ediniz.

Neyin Özeti Yapılır?

  1. Konuşma türlerinde konuşma konusunun
  2. Düşünce yazılarında düşüncenin
  3. Olay yazılarında olayın, tiplerin, düşüncelerin, duyguların, görüşlerin
  4. Bilgi yazılarında bilginin
  5. Şiir ve manzumelerde ana duygunun

Düşünce Yazıları Nasıl Özetlenir?

PARAGRAFTA HIZ- BİR YAZIYI NASIL ÖZETLEYEBİLİRİZ? Bütün düşünce yazıları belli bir ana düşünceyi açıklamak için yazılır. Yazar hangi düşünceyi açıklamış? Bunu yaparken hangi görüşler üzerinde durmuş? Hangi kanıtlardan, karşılaştırmalardan, hangi örneklerden, hangi benzetmelerden yararlanmış? Bunları bulup çıkarmalıyız. Bunun için

  1. Önce yazının konusu bulunmalıdır. “Bu yazıda neyin sözü edilmektedir?” sorusunun yanıtı konuyu vermektedir.
  2. İkinci olarak yazının ana düşüncesi tespit edilmelidir. “ Bu yazıda anlatılmak istenen nedir ya da sözü edilen konudan yola çıkılarak hangi doğru benimsetilmek istenmektedir?” sorularının cevabı ana düşünceyi verir.
  3. Bir ana düşünceyi açıklamak için hangi yardımcı görüşlere yer verildiğini bulmak gerekir. Her yardımcı görüş bir gelişme paragrafında verilir. Her gelişme paragrafı da ana düşüncenin bir farklı bir boyutunu ele alıp işler. Yani gelişme paragraflarında ana düşüncenin farklı bakış açılarıyla ele alıp incelemesi yapılır. ÖSYM paragraf sorularındaki metinlerde genellikle bir ana düşünce ve ona bağlı birkaç tane yardımcı düşünce bulunur.

Olay Yazılarının Özeti Nasıl yapılır?

PARAGRAFTA HIZ- BİR YAZIYI NASIL ÖZETLEYEBİLİRİZ?

Olay yazılarında ( öykü, roman, masal, destan, anı vb.) özet,

  1. Gerçekleşen olayın konusunu, kahramanlarını, zamanını ve olayın geçtiği yeri bulursak olayı özetlemiş oluruz.
  2. Olay kahramanları bir ya da birkaç kişidir ve bunların neler yaptıklarını bulup çıkarırsak kahramanları özetlemiş oluruz.
  3. Olayın hangi zamanda ve devirde geçtiğini belirtirsek zaman özetlenmiş olur.
  4. Olayın geçtiği yeri belirtirsek yeri özetlemiş oluruz.

Sonuç:

Özet yaparken

  1. Üçüncü tekil kişiye ve geniş zaman kipine göre cümle kurmalıyız.
  2. Yaparak yaşayarak ilkesiyle bıkmadan usanmadan çalışmalıyız. Unutmayın bir davranışın oturması için defalarca yapılması gerekir.
  3. Öğretmenler model olmadan öğrenciden, falanca yazının özetini çıkarıp getirin, dememelidir. Gösterip yaptırmalıdır. İşi bilmeyen öğrenci o kitabın özetini herhangi bir web sitesinden bulup öğretmenine teslim edince yasağı savmış oluyor ve tam öğrenme gerçekleşemiyor.
  4. Uygulamaların çoğu sınıflarda öğretmen eşliğinde yapılmalıdır. Öğrencinin iyice öğrendiği anlaşıldıktan sonra ev ödevi verilmelidir.

Faysal DAL

 

0
  Related Posts

Yorum Ekle


error: İçerik Korumalıdır !!