Blog

PARAGRAFTA HIZ – OKUMA VE ANLAMA ÖZÜRLÜLÜĞÜNDEN NASIL KURTULMALIYIZ?

Gönderen:

PARAGRAFTA HIZ – OKUMA VE ANLAMA ÖZÜRLÜLÜĞÜNDEN NASIL KURTULMALIYIZ?

Okuma ve Anlama Üstüne Saptamalar

Saptama-1

Eskiden metnin anlamına ulaşmak için defalarca okunması gerektiği düşünülüyor ve metinler öğrencilere defalarca okutuluyordu.PARAGRAFTA HIZ – OKUMA VE ANLAMA ÖZÜRLÜLÜĞÜNDEN NASIL KURTULMALIYIZ?
Yorum: Öğrenci ne anlamış, nasıl anlamış kimsenin umrunda değilmiş. Oku oku oku oku….

Saptama -2

Paragrafta Hız – Okuma ve Anlama Özürlülüğünden Nasıl Kurtulmalıyız?

1900’lü yıllarda metinler derinlemesine incelenmiştir. Metin incelemede metnin konusu,olayları, ana fikri vb. ögeler üzerinde durulmuş.
Yorum: Bunda da öğrenciler anlamalarını geliştirmek yerine metnin anlamını ezberlemişler.Ezberlenenler de haliyle bir süre sonra unutulmuş.

Saptama -3

Paragrafta Hız – Okuma ve Anlama Özürlülüğünden Nasıl Kurtulmalıyız?

1970′ yıllarda öğrencilerin anlamları için sessiz okumaya metnin sonunda verilen anlama sorularını cevaplamaya ağırlık verilmiştir.
Yorum: Metnin anlamı ile ilgili sorulan sorular hatırlamaya ilişkin olduğu için yine ezberleyen ve unutmayan öğrenciler önemsenmiştir.
Hatta bazı öğrencilerin anlamak için çok çalışmalarına rağmen durumlarının düzelmediği , okuduklarını anlayamadıklarını ifade etmiştir.
Bu konuda Pressley, okullarda öğrencilerin anlama becerilerinin değerlendirildiği ancak anlamanın ögretilmediğini belirtmektedir.

PARAGRAFTA HIZ – OKUMA VE ANLAMA ÖZÜRLÜLÜĞÜNDEN NASIL KURTULMALIYIZ?

Saptama-4

Paragrafta Hız – Okuma ve Anlama Özürlülüğünden Nasıl Kurtulmalıyız?

Son yıllarda yapılan deneysel çalışmalarda öğrencilerin anlama becerilerini geliştirmek için tahmin etme, sorgulama, özetleme ve açıklama tekniklerinin etkili olduğu ortaya çıkmıştır.
Yorum: Anlamak,  metinde anlatılanı anlamaktan çok anlatılmayana da ulaşmaktır. Yani metinde hem doğrudan anlatılanlar hem de dolaylı ve örtülü verilen anlamları düşünmeliyiz.

Bunun İçin Ne Yapmalıyız?

Metindeki bilgiler; inceleme,sıralama, sınıflama, ilişkilendirme, sorgulama ve değerlendirme vb. Zihinsel işlemlerden geçirilmelidir.

Anlam Nasıl Oluşur?

Eski bilgilerle yeni bilgi sentezlenir ve yeni anlama ulaşılır.
Dikkat!
Anlamın oluşması için mutlaka zihinde yapılandırılması gerekir ve her öğrenci bu yapılandırmayı kendine göre yapar. Buna da kişiye göre “anlama modeli” denir.Ayrıca anlama modeli kadar bireyin bu bilgileri metinden hangi sürede ve hızda aldığı da önemlidir.

Bazı Uyarılar

1. Hızlı anlama, hızlı düşünme, sorgulama ve sorgulama arasında doğrudan bir bağ vardır.
2. Hızlı okumada sadece görme çabukluğunu değil anlama çabukluğunu da göz önünde bulundurmak gerekir. Yani gözler yazının sözcüklerini hızlı bir şekilde gördüğünde beynin de kendisine gönderilen sözcükleri anlayıp sınıflandırma ve sıralamadan geçirmesi gerekir. Beyin ve göz aynı anda koordineli çalışmalıdır. Hani bir söz vardır: Eli işte gözü oynaşta. İste okumada da beyin ayrı, göz ayrı çalışmaz. Göz okuyor ama beyin başka bir şeyle ilgili ise asla anlama gerçekleşemez.PARAGRAFTA HIZ – OKUMA VE ANLAMA ÖZÜRLÜLÜĞÜNDEN NASIL KURTULMALIYIZ?

3. Okuma esnasında beyin, avına odaklanmış bir panter gibi metne odaklanmak zorundadır. Göz de dinlenme payını da unutmadan amacına göre metne odaklanmalıdır. Kendisine sorulan soruya ve amaca göre metnin ne kadarlık kısmını okuması gerektiğini bilmelidir. Yoksa gelişigüzel okuma yapmış olur ki bu da dikkatin dağılmasına yol açar.

ANLAMA MODELLERİ

Paragrafta Hız – Okuma ve Anlama Özürlülüğünden Nasıl Kurtulmalıyız?

1.Etkileşimsel Model

Üç bileşeni var: Metin, okuyucu, ortam (bağlam)
Metin: Metni anlamada metnin tipi, üslubu, tekniği önemlidir.
Okuyucu: En önemli ögedir. Önceden edindiği bilgileri metinle birleştirip yeni bir anlama ulaşır.
Ortam(bağlam): Okurun metinle etkileşimi sağladığı ve metni anlamaya çalıştığı ortamdır.

2. Süreçsel Model

Bu modele göre anlama üç aşamada gerçekleşir.
Seçme: Okuma esnasında metindeki bilgiler seçilir. Okuyucu metinden ayıklama yapar. Bu ayıklama da okurun ilgi ve ihtiyaçlarına göre olmaktadır. Yani okurun ilgi ve ihtiyacı neyse ona göre metne yoğunlaşmaktadır.
Sıralama: Seçilen bilgiler önemine göre sıralanır. Seçme sırasını okur, yine kendine göre yapmaktadır.
Düzenleme: Metinden elde edilen bilgiler sınıflama, sorgulama, ilişkilendirme, değerlendirme, iç bağlantılar kurma vb. zihinsel işlemlerden geçirilir. Düzenlenen bu bilgiler okuyucunun ön bilgileriyle birleştirilerek yeni anlamlara ulaşılır.

Bilgileri Düzenleme Adımları

  • a. Küçük Yapıları Yapılandırma
    Metindeki kelimeler, deyimler, ata sözleri, sıfatlar, yan cümlecikler ve cümlelerin anlamlarını tespit edilir.Okur önce sözcük ya deyimin anlamına odaklanıyor, sonra cümlenin anlamını kestiriyor. ( tümevarım)
    b. Büyük Yapıları Yapılandırma
    Metnin paragraflarını ve aralarındaki ilgileri anlamaktır.
    c. Anlama Modelini Düzenleme
    Okur son olarak nasıl öğrendiğini tespit etmeli ve bunu modelleyip sonraki okumalarına transfer etmelidir.

ANLAMA SÜREÇLERİ

1. Küçük Yapıları Anlama

  • Kelimeleri tanıma
  • Deyim ve cümleleri tanıma
  • Yan cümleleri tanıma

2. Anlamı Bütünleştirme 

* Cümle Bağlarını Tanıma: Cümlelerde geçen “ve, veya, gibi, oysa, de, beri vb.” bağlaç ve edatların cümledeki anlam ve görevlerini tespit etmek.
* Mantık Bağlarını Tanıma: Cümleler arası anlam bağlarını sağlayan kelimelerden yola çıkarak ” neden- sonuç, amaç – sonuç, karşıtlık, benzerlik, koşul ” ilgilerini bulmak.
* Çıkarım Yapma: Metinde açıkça verilen anlamlardan yola çıkarken örtülü olarak sezdirilen anlamlara ulaşmak. Yorum yapma yeteneğini kullanarak ipuçlarını yakalama gerekir.

3. Büyük Yapıları Anlama

*Ana fikir ve ana duygu belirleme
*Metni özetleme

4. Seçme ve Yapılandırma

Metinden seçilen bilgiler kategorize edilip  kod ve şifre verilerek zihinde yapılandırılır.

ANLAMA TEKNİKLERİ

  1. Tümdengelimsel metodu kullanarak ( bütün – parça – bütün metodu )
  2. Tümevarımsal metodu kullanarak ( parça – bütün )
  3. Analojik teknik kullanarak ( parça – bütün )
  4. Anlatım bicimlerinden yola çıkarak ( Öyküleme, Betimleme, Tartışma, Açıklama )
  5. Düşünceyi geliştirme yollarını kullanarak ( örnekleme, alıntılama, benzetme,tanık gösterme, sayısal veri )

ANLAMA DÜZEYLERİ

PARAGRAFTA HIZ – OKUMA VE ANLAMA ÖZÜRLÜLÜĞÜNDEN NASIL KURTULMALIYIZ?

1.Genel Anlama
Yazar tarafından açıkça verilen bilgileri anlamadır. Buna yüzeysel anlama da denir
2. Yorumlayıcı Anlama
Buna “çıkarımcı”anlama da denir. Yani metinde açıkça verilmeyen derin anlamları da bulmaktır. Her öğrenci kendi anlama duzeyine göre yorum yapabilir.
3. Sorgulayıcı Anlama
Bir metni anlamak için metne ilişkin hazırlanmış sorularla metinden anlam elde edilir.
4. Yaratıcı Anlama
Okurun anladıklarını günlük yaşamına transfer edebilme yeteneği sergilemesi. Yani bilgilerin kullanılmasıdır.

 

TAHMİN YOLUYLA OKUMA NASIL YAPILIR

Metnin başlığından, görsellerden, anahtar kelimelerden, metnin türünden yola çıkarak metnin içeriğine ilişkin varsayımlar ileri sürmek gerekir. Tahmin yapabilmek için çok yönlü düşünceye ihtiyaç vardır. Olaylar, durumlar ve olgular arasındaki bağlantılardan yola çıkarak tahmin yapılabilir. Düz mantık yerine sarmal ve hipotetik mantık taşımak gerekir.

Tahmin Nasıl Yapılır?

PARAGRAFTA HIZ – OKUMA VE ANLAMA ÖZÜRLÜLÜĞÜNDEN NASIL KURTULMALIYIZ?

Okuyucu metni hızlıca gözden geçirip kendilerine göre metnin önemli yerlerini belirleyip 10 kelimeyle tahmin etmeleri beklenir.
Dikkat! Tahmin etme, hayal yoluyla değil metindeki ipuçlarından yola çıkılarak yapılır.
Okumadan önce
* Başlık
* Alt başlık
* Varsa özet
* Resim
* Giriş ve sonuç cümleleri
* Kitapsa arka kapak yazısı
Okuma sırasında
*Tırnak içi ifadeler
* Yönlendirici kelimeler

SORGULAMA VE ELEŞTİRİ

PARAGRAFTA HIZ – OKUMA VE ANLAMA ÖZÜRLÜLÜĞÜNDEN NASIL KURTULMALIYIZ?

Eleştiri, bir düşüncenin veya bir eserin doğru ve yanlışlığını ortaya koymak ve gerçek değerini belirlemek için onu incelemektir.
Sorgulama, akıl yürütme, problem çözme, ilişki kurma, yaratıcı düşünce becerisidir.

0
  Related Posts

Yorum Ekle


error: İçerik Korumalıdır !!