Blog

Paragrafta Hız ve Toplumcu Gerçekçiler (Rıfat Ilgaz)

Gönderen:

Paragrafta Hız ve Toplumcu Gerçekçiler(Rıfat Ilgaz)

 

Amaçlar :Paragrafta Hız ve Toplumcu Gerçekçiler (Rıfat Ilgaz)

  • Bu dönemde ortaya çıkan bir başka eğilim de Nazım Hikmet’in başarılı ilk örneklerini verdiği toplumcu şiir anlayışıdır. Bu dönemdeki toplumcu şiir özellikleri özetle şu şekildedir:Paragrafta Hız ve Toplumcu Gerçekçiler (Rıfat Ilgaz)
  • Yoksulluk, ezilmişlik, eşitlik, yalnızlık gibi toplumsal konuları ele alınmıştır.
  • Marksizm, sosyalizm gibi felsefe ve ideolojilerden beslenilmiştir.
  • Ele aldıkları konuya ve hitap ettikleri kesime uygun olarak sade bir dil kullanmışlardır. Halkın sorunları konu edildiği için halkın anlayacağı dilde eserler yazmışlardır.
  • Nazım Hikmet’in oluşturduğu şiir anlayışı ve serbest nazım bu dönem şiirlerini etkilemiştir.
  • Toplumsal konular bireysel bir bakış açısıyla dile getirilmiştir.

 

MEHMET RIFAT ILGAZ (1911 -1993)

Rıfat Ilgaz, edebiyat hayatına 1926 yılında Kastamonu Nazikter gazetesinde yayınlanan “Sevgilimin Mezarında” şiiriyle başladı. Bir süre şiir tekniğine yeni bir soluk getirdiğine inandığı Nazım Hikmet ile çalıştı. Onun Bursa Hapishanesinden gönderdiği şiirleri İbrahim Sabri mahlasıyla yayınlıyordu. Nazım da Ilgaz’dan umutla söz ediyordu:

“              Gençlerin içinde çok beğendiğim şairler var, hepsinin ismini aklımda tutamıyorum, isimleri henüz yer etmedi, ama şiirlerini pek beğeniyorum. Şöyle aklımda kalanları, sıra tefriki yapmadan sayayım: Dinamo, Suat Taşer, Rıfat Ilgaz, A. Kadir, Orhan Kemal, Saffet Irgat vesaire…         ”

Paragrafta Hız ve Toplumcu Gerçekçiler (Rıfat Ilgaz)

Halktan biri olması ve halkın çektiklerini kendisinin de çekiyor olması bunu ifade etme isteği ve ihtiyacı yarattı. Bu amaçla çıkardığı ilk şiir kitabı “Yarenlik”te (1943) çevresindeki insan hayatını anlattı. Mesela bu eserindeki “Alişim” şiirinde onun edebiyatta durduğu noktanın izleri oldukça güçlüdür.

“              Kasnağından fırlayan kayışa

kaptırdın mı kolunu Alişim!

Gidenler gitti Alişim,

Boş kaldı ceketin sağ kolu…

Varsın duvarda asılı kalsın bağlaman

beklesin mızrabını.         ”

Şiirinde kullandığı dil ise anlattığı konuların tarzına uygun bir şekilde sadedir.

Benzer bir anlayışla yazdığı ve şiirlerin bir kısmı okuldaki öğrencileriyle ilgili olan ikinci kitabı “Sınıf” (1944) toplatıldı ve Ilgaz hakkında soruşturma başlatıldı.

Bu dönemde yaşadıklarını bir çeşit anı-roman olan “Karartma Geceleri”nde, karakteri Mustafa Ural aracılığıyla anlattı.

Daha sonradan Fedailer Mangası adını alacak bir grup aydın, bir çıkan bir kapanan dergilerde yazmaya devam etmeye çalışıyorlardı. Özellikle Rıfat Ilgaz’ın takdir ettiği Nazım Hikmet’in ana hatlarını ortaya koyduğu toplumcu bir edebiyat anlayışı gelişmişti. Sabahattin Ali, Aziz Nesin, Ömer Faruk Toprak, Hasan İzzettin Dinamo gibi yazarların başı çektiği bir akımdı bu.

Paragrafta Hız ve Toplumcu Gerçekçiler (Rıfat Ilgaz)

Markopaşa

Bu dönemde özellikle Sabahattin Ali ve Aziz Nesin’le birlikte çıkardıkları Markopaşa, Türk siyasi edebiyat tarihinde çok önemli bir yere sahiptir.

Mizah yoluyla ülkedeki gidişatı eleştiren yazılara yer veren yayın kısa sürede büyük ilgi topladı ve iyi bir satış seviyesine ulaştı.

Kapatıldıkça Hür Marko Paşa, Yedi-Sekiz Paşa gibi başka isimlerle tekrar çıkan derginin benzer isimlerle sahteleri dahi türedi.

Bunları Biliyor Muydunuz?

1956 yılında İlhan Selçuk’un çıkardığı Dolmuş dergisinde bir hikâye serisi yayınlamaya başladı. Daha sonra bu yazılar Hababam Sınıfı romanı oldu.

Çizimlerini Turhan Selçuk’un yaptığı bu dizi çok tuttu. Yazar “Stepne” takma adıyla yazdığı için bu hikâyelerin kime ait olduğu da ilginç tartışmalar yaratıyordu. Bir süre sonra kendi adıyla bu yazıları topladığında birçok insan ona inanmadı. Daha sonra Ilgaz, diğer Hababam Sınıfı oyunlarını da yayınladı.

Dönemindeki Yazarlardan Farkı

Tarz olarak da yine bu dönemde, Adalet Ağaoğlu, Füruzan ve Oğuz Atay gibi yazarlarda görüldüğü üzere, modernist edebiyatın ortaya çıkmaya başlamasına rağmen o, “Toplumcu Gerçekçi” anlayışını devam ettirdi.

Aklında Bulunsun!

İlk öykü kitapları olan “Radarın Anahtarı” ve “Don Kişot İstanbul”da 1957 yılında yayınlanmışlardır. Yaşamının son dönemlerinde yazar özellikle anı ile çocuk edebiyatı türüne ağırlık verdi.

Zaten Okutmak Üzerine şiirinde şöyle der:

“              Sınıfın ozanıyım mimli

Hababam Sınıfı’nın yazarıyım ünlü

Kim ne derse desin, çocuklar için yazdım hep.

İki iş tuttum ömür boyu köklü.

Çocukları okutmaktı ilk işim.

İkincisi,

Yazdıklarımı çocuklara okutmak.              ”

Paragrafta Hız ve Toplumcu Gerçekçiler (Rıfat Ilgaz)

Şiir kitapları

Yarenlik (1943), Sınıf (1944, Yaşadıkça (1947), Devam (1953), Üsküdarda Sabah Oldu (1954), Karakılçık (1969), Çocuk Bahçesi (1995) vd.

Romanları

Hababam Sınıfı (1957),Pijamalılar (Bizim Koğuş) (1959),Karadenizin Kıyıcığında (1969),Halime Kaptan (1972),Meşrutiyet Kırathanesi(1974),Sarı Yazma (1976), Yıldız Karayel (1981), Apartıman Çocukları (1984), Hoca Nasrettin ve Çömezleri (1984),Hababam Sınıfı İcraatın İçinde (1987)

 

Anı kitapları

Yokuş Yukarı (1982),Kırk Yıl Önce Kırk Yıl Sonra (1986),Dördüncü Bölük (1992):.

Köşe Yazarlığı

Nerde Kalmıştık, Cart Curt

Öykü Kitapları

Radarın Anahtarı (1957), Don Kişot İstanbul’da (1957), Kesmeli Bunları (1962), Nerde O Eski Usturalar (1962), Saksağanın Kuyruğu (1962), Şevket Ustanın Kedisi (1965), Garibin Horozu (1969)vd.

Çocuk Edebiyatı

Bacaksız Kamyon Sürücüsü, Bacaksız Okulda,Bacaksız Paralı Atlet,Küçük Çekmece Okyanusu vd.

A. KADİR (1917–1985)

Asıl adı İbrahim Abdülkadir Meriçboyu’dur. 1917’de İstanbul’da doğdu, 1985’te yine İstanbul’da öldü.

Ses ve Yeni Edebiyat dergilerinde yayınlanan şiirlerinde Nâzım Hikmet etkisi açıkça bellidir.

Önemli

Yurt sevgisini dile getiren ilk kitabı “Tebliğ”de bir yandan savaşa karşı çıkarken bir yandan da yoksul Türk insanını gerçekçi bir bakışla yansıttı. Bireysel dramı toplumsal sorunların birlikteliği içinde ele aldı.

  • Olgunluk dönemi şiirlerinde konuşma diline yakın bir dil kullandı, türküler, halk şiiri ve gelenekleri motiflerinden yarar-landı.
  • Savaş, yoksulluk, sürgünlük, hapislik acılarını yaşayan insanın duygularını, iyiye, doğruya, eşitliğe olan özlemini yalınlık, gerçeklik ve lirizmle yansıttı.
  • Çarpıcı bitişler, yinelemeler, iç uyaklar ve ses uyumları belli başlı şiirsel biçimleri kullandı.
  • 1940’lı yılların toplumsal gerçekçi şiirinin ortak temaları ve biçimleriyle, Orhan Veli kuşağının bazı söyleyiş özelliklerini kaynaştırarak sentezci bir şiire ulaştı.

 

Eserleri

Şiir:

Tebliğ (1943), Hoş geldin Halil İbrahim (1959), Dört Pencere (1962), Mutlu Olmak Varken (toplu şiirler, 1968)

Çeviri-Antoloji:

Bugünün Diliyle Mevlana (1955), İlyada (Azra Erhat’la birlikte, 1958)

Bugünün Diliyle Tevfik Fikret (1967), Odysseia (Azra Erhat’la birlikte, 1958)

Anı:

Harp Okulu Olayı ve Nâzım Hikmet (1966)

Paragrafta Hız ve Toplumcu Gerçekçiler (Rıfat Ilgaz)

ENVER GÖKÇE (1920 -1981)

Ankara, DTCF Türk Dili ve Edebiyatı bölümünden mezun oldu. Türk dilinin tüm kolları, Türkmence, Kırgızca, Karaimce, Göktürk ve Oğuz lehçeleri, İstanbul ağzı vd. üzerinde çalıştı. Divan Edebiyatı’nı uzmanlık derecesinde öğrendi/hakim oldu. Pek çok halk öyküsünü, masalını, bu arada da, Dede Korkut Masalları’nı derleyerek bugünün Türkiye Türkçesine kazandırdı.

  • Sosyalist, komünist düşünceleri yüzünden hapislik ve sürgünlük döneminde pek çok şiiri ve ünlü destanı Yusuf İle Balaban kayboldu.

Paragrafta Hız ve Toplumcu Gerçekçiler (Rıfat Ilgaz)

Önemli

Ant dergisinde yayımlanan “Köylülerime” şiiri büyük yankı uyandırdı.

Toplumcu gerçekçi şiir akımının mensubudur. Mezuniyet tezi olan “Eğin Türküleri”, türünün ilk örnekleri arasındadır.

Dost Dost İlle Kavga, Panzerler Üstümüze Kalkarlar, Eğin Türküleri yapıtlarının yanında biyografi türünde yapıtları, çevirileri, kaybolan eserleri vardır.

 

Eserleri

Dost Dost İlle Kavga (1973), Panzerler Üstümüze Kalkarlar (1977),Eğin Türküleri (1982

 

CAHİT IRGAT (1915–1971)

Son sınıftayken Edirne Öğretmen Okulu’ndan ayrılan Irgat, birçok tiyatroda oyunculuk yaptı. 1932 yılında girdiği Ankara Devlet Konservatuarı’nı, 1936 yılında bıraktı. İstanbul Şehir Tiyatroları, Küçük Sahne, Devlet Tiyatrosu, Adana Şehir Tiyatrosu, Dormen Tiyatrosu, Oda Tiyatrosu ve Cahide Sonku ile kurduklari Cahitler Tiyatrosu’nda çalıştı, birçok sinema filminde (Sabahsız Geceler, Senede Bir Gün, Drakula İstanbulda…) de rol aldı.

  • Sanatçı şiirleriyle de tanınmaktadır.
  • Bir film yönetmiş ve şiirlerinin dışında bir de roman yazmıştır.
  • Mina Urgan’la bir dönem evli kalmıştır.

Eserleri

Şiir:

Bu Şehrin Çocukları, Rüzgârlarım Konuşuyor, Ortalık, Irgatın Türküsü, Uyku

Roman:

Geri Dönemezsin

 

SORU

Rıfat Ilgaz, Sabahattin Ali ve Aziz Nesin gibi isimlerin birlikte çıkardıkları ve Türk siyasi edebiyat tarihinde çok önemli bir yere sahip olan derginin ismi aşağıdakilerden hangisidir?

A) Mavi

B) Marko Paşa

C) Hisar

D) Garip

E) Büyük Doğu

Çözüm

  • Rıfat Ilgaz, Sabahattin Ali ve Aziz Nesin’in birlikte çıkardıkları derginin ismi”Markopaşa”dır.
  • A seçeneğindeki Mavi dergisi Attila İlhan ve çevresinin çıkardığı dergidir.
  • C seçeneğindeki Hisar dergisi Mehmet Çınarlı’nın Munis Faik Ozansoy, İlhan Geçer gibi isimlerle birlikte çıkardığı derginin ismidir.
  • Garip bir dergi ismi değil, Orhan Veli’nin başlattığı akımın ismidir.
  • Büyük Doğu ise Necip Fazıl’ın fikirlerini halka ulaştırmak için çıkardığı derginin ismidir.

 

Cevap: B.

 

 

 

 

0
  Related Posts

Yorum Ekle


error: İçerik Korumalıdır !!