İstanbul
+90 555 850 19 04
info@paragraftahiz.com

Pratik Sözel Mantık Konu Anlatımı

ParagraftaHız

  1. Pratik Sözel mantık konu anlatımı için şunlara dikkat etmeliyiz: Metinle ilgili sorular birbirinden bağımsızdır. Yani gruptaki bir soruyu cevaplayıp cevaplayamama bir başkasını cevaplamada etkili olmamaktadır.
  2. Pratik Sözel Mantık Konu Anlatımı için bilinmesi gerekenlerden biri de soruların birbirinden bağımsız cevaplanacağı gerçeğidir. Yani bir sorunun doğru cevabı, başka bir sorunun doğru cevabıyla uyuşmayabilir. Bunu göz önünde bulundurmalısınız.
  3. Pratik Sözel Mantık Konu Anlatımı için ayrıca şuna dikkat etmelisiniz: Bu soruları cevaplarken basit şema ya da tablolar oluşturmak cevaplamayı kolaylaştıracaktır.

Soruları cevaplamada yararlanılacak bilgilerden bir kısmını verilen ilişkilerden çıkarmak gerekebilir.

ÖSYM

Örnek :

Bir raftaki kitaplardan A, B ‘nin sağında, C de  A’nın sağındaysa bu bilgiden C’nin B’ye göre sağda olduğu anlaşılmalıdır. Ancak verilen ilişkinin açık bir biçimde gerektirmediği başka ilişkilerin var olduğu kabul edilmelidir. Örneğin, Zeki’nin benden uzun olması onun benden ağır olduğunu göstermez.

Önemli

Pratik Sözel Mantık Konu Anlatımı için ayrıca şu gerçeği unutmayalım: Sorularda kullanılacak malzeme hipotetik (varsayımsal) bir durumla ilgili olacaktır. Seçilecek malzeme, okul başarısı ve öğrenim gördüğü alan ne olursa olsun bir üniversite mezununun karşılaşmış olması ve anlaması beklenen türden olacaktır.

Dikkat! 

Pratik Sözel Mantık Konu Anlatımı sorularının cevaplanabilmesi için formel mantık bilgisine ihtiyaç yoktur. Ama bazı temel düşünme becerilerine ihtiyaç vardır. Şimdi bu düşünme becerilerini tek tek inceleyelim

Sözel Mantık Akıl Yürütme Becerileri

Sözel mantık yürütme, için zihnin bir konuyla ilgili bilgileri karşılaştırarak, aralarındaki bağlantıları (ilişkileri) inceleyerek bir yargıya ya da karara varma etkinliğidir. Sözel Mantık Konu Anlatımını bu bilinçle anlattık.

Sözel Mantık İçin Gerekenler Beceriler

Pratik Sözel Mantık Konu Anlatımı

1. Önermeler Arasındaki Bağlantıların İdraki (Kavranması)

İdrak sözcüğü, Arapça anlamıyla “merdivenin en alt basamağı, bir şeyin en dip noktası” sözcüğünden alıntıdır. Bir şeyin sonuna veya dibine ulaşma, erme, bir şeyi tam olarak kavrama, anlama” anlamına gelir. Bu sorularda ilk yapılması gereken, önermeler arasındaki bağlantıları idrak etmektir.

2. Çıkarım Yapma

Çıkarım, verilen önermelerden hipotetik (olasılıklı, varsayımsal) sonuç çıkarmadır. Bu sorularda önemli olan, verilen önermeler ve yargılara arasındaki ilişkilere bağlı olarak çıkarımlarda bulunabilmektir. Hayali ve ön önermelerle ilgili olmayan çıkarımlar geçerli değildir.

3. Mukayese Etme (Karşılaştırma)

Verilen önermelerde geçen varlıklar arasındaki farkları ve benzerlikleri kavramadır.

 Karşılaştırmanın Üç Aşaması Vardır:

  1. Analiz Etme Aşaması: Bir bütünü, kendisini oluşturan ögelerine ayırmak ve ögeler arsındaki ilişkileri belirlemek. Yani bütünü oluşturan ögeler arasındaki nedensellik, karşıtlık, benzerlik vb. ilişkileri belirleme aşamasına analiz aşaması denir.
  • Olaylar, nesneler, kişiler durumlar arasında var olan karşılıklı bağlılığı kavradıktan sonra seçip ayırma yapılmalıdır. Örneğin birkaç etkinliğe katılan 7- 8 kişili bir grubun içinden müzeyi gezenleri ayırmak gibi düşünün.
  • Değişkenler arasında aynı ya da ters yönde var olan karşılıklı bir ilginin bulunmasıdır. Yani bir vardiya nöbeti tutan birkaç kişinin içinden aynı saatlerde nöbet tutanları diğerlerinden ayırmak gibi düşünün.

2. Benzerleri Toplama: Bazı bakımlardan birbirine benzeyen parçaların (cüz, ferd) benzemeyen yanlarını bir yana koyup benzer nitelikleri itibariyle onları bir araya getirme.

3. Soyutlama:  Bir parçanın tali (ikinci derece) niteliklerini bir yana koyup onun aslî özelliğini kavrama. Verilen önermelerde varlıkların asli(gerçek) özelliklerini saptayınız. Süleyman doktordur, dersem doktorluk Süleyman’ın asli özelliğidir.

Örnekler

  • Ali ve Ahmet kardeştir.
  • Ali’nin babası Selman’dır.

Çıkarım: Buradan Selman’ın Ahmet’in de babası olduğu anlaşılmalıdır.

  • Okulun önü çok kalabalıktı.
  • Hüseyin de okulun önündeydi.

Çıkarım: Buradan Hüseyin’in de kalabalıktan biri olduğu anlaşılmalıdır.

4. Safsata (Yanlış Mantık Yürütme)

Başkalarını yanıltmak ve şaşırtmak için görünüşten doğru, gerçekte yanlış olan kıyas şekilleridir. Tartışmalarda bazı kimselerin ustalıklı kelime oyunlarıyla karşısındakini şaşırtarak yanlış sonuçlar çıkarmaları ve sorunu başka yola dökmeleridir.

Örnek:

  • Nadir olan şey kıymetlidir.
  • Kör at nadirdir.

O halde kör at kıymetlidir.

Yukarıdaki önermelerde dikkat edilirse doğru akıl yürütmeden safsata elde edilmiştir. Yöntem doğru ama sonuç saçma

Önermelerdeki Olası İlişkiler Nelerdir?

1. Zaman Açısından Sıralanış

Örnek: Ahmet Ali’den önce fakat Zeki ‘den sonra sınava girmiştir.

2. Mekân Açısından Sıralanış

Örnek: A Kenti B ‘nin güneyinde C’nin doğusundadır.

3. Üyelik ya da Bir Grubun Elemanı Olma Koşulları

Örnek: Sınıfta Ahmet varsa Ali  de vardır.

4. Neden – Sonuç İlişkisi

Örnek: Orta kata yangın sıçrarsa bir üst kata da sıçrayacaktır.

5. Sabit Değişmez İlkelere Dayalılık

Örnek: Mehmet altıncı katta oturmaktadır. Süleyman yedinci katta oturmaktadır.

6. Değişebilir İlişkilere Dayalılık

Örnek: Ahmet ya ressam ya da müzisyendir. Fatih sağlıkla ilgilidir.

Önerme Nedir ve Önerme Çeşitleri

Önerme Nedir?
Doğruluğu ya da yanlışlığı ispatlanabilen kesin yargılara denir.

  • Ali, Cem’in amcası, Süleyman’ın babasıdır.(önerme)
  • Türkiye’nin başkenti Ankara’dır.(önerme)
  • Ali, Selma’nın kardeşidir. (önerme)

Dikkat! Öznel yargılar önerme kabul edilmez.

Yargının Gerçekleşmesi Bakımından Önermeler

  1. Olumlu Önermeler: İşin, oluşun, kılışın, olayın, durumun gerçekleştiğini bildiren önermelerdedir.
  • Şaban üçüncü katta oturuyor.
  • İbrahim 100 m koşusuna katılmıştır.

2. Olumsuz Önermeler: Yargının gerçekleşmediğini bildiren önermelerdir.

  • Melis’in gittiği yere Elvin gitmemiştir.
  • Enis ikinci odada değildir.

Nicelik Yönünden Önermeler

  1. Tümel (bütüncül) Önermeler: Bir grubun tamamını kapsayan önermelerdir.
  • Sınıftaki herkes pikniğe gitti.
  • Herkes farklı bir dönemde kampa gitmiştir.

2.Tikel Önermeler: Bir grubun bir kısmını ele alan önermelerdir.

  • Kimi adaylar gergin olur.

(Buradan bazı adayların gergin olmadığı da anlaşılmalıdır.)

  • Bazı köylüler pazara ürün götürmez.

(Buradan bazılarının da pazara ürün götürdüğü anlaşılmalıdır.

3. Tekil Önermeler: Öznenin tek olduğu önermelerdir.

  • Ali, Buket, Ceyda akşamları çalışır.
  • Sadece Süleyman gündüz çalışır.

Koşullu Önermeler

  1. Bitişik Koşullu ÖnermelerYargılardan biri gerçekleşmişse diğeri de gerçekleşir
  • AKBİL doluysa bu otobüse binersiniz.
  • Ali okula gitmişse ben de giderim.

2. Ayrık Koşullu Önermeler: Yargılardan biri gerçekleştiği diğerinin gerçekleşmediği önermelerdir.

  • Ali ya ressamdır ya da sağlıkçıdır.
  • Selim 3. katta değilse 5. kattadır.

Birbirine Bağlı Önermeler

  • Ali ve Derya üçüncü katta oturmaktadır.
  • Selma da Hüseyin de tiyatroya gitmiştir.
  • Hatice Perşembe ve Cuma siyah eteğini giymektedir.
  • Tayyar ve Cafer aileleri hafta sonu nikah kıymaktadır.

Aklında Bulunsun!

KPSS, ALES ve DGS Sözel Akıl Yürütme sorularında öncelikle önermeler arasında bir bağlantının niteliğini belirlemelisiniz.

Sözel Manık İçin Anahtar Kelimeler

«Ve»  Bağlacı

Verilen önermelerin hepsinin yargılarının gerçekleştiği veya gerçekleşmediği durumlarda kullanılır.

  • Özge ve Özhan sinemaya gitmiştir.

(Bu durumda bir sınıflandırma yapsaydım Özge ve Özhan’ı aynı gruba dâhil ederdim.)

Dikkat!

’’ Ve’’ bağlacıyla aynı anlama gelen’’ de , de…..de, hem …..hem’’ bağlaçlarının da cümledeki kullanım özelliklerine dikkat etmelisiniz.

  • Ahmet de Mehmet de 4A arabasına binmektedir.
  • Hem Selma hem Bahri kimyayı seçmeli almaktadır.

Veya (Ya Da)

Bu bağlaçla birbirine bağlanan yargılardan en az biri doğrudur.

  • Katılımcılardan doktor olan, Aşkın veya Selami’dir.

( Buradan Selami’nin veya Aşkın’ın doktor olduğu anlaşılmalıdır.)

  • Ceyda sinemaya ya da tiyatroya gitmektedir.

(Buradan Ceyda’nın sinema veya tiyatrodan birine gittiği anlaşılmalıdır.)

Hariç=Salt=Sadece = Yalnız= Ancak

Bu sözcüklerin bulunduğu önermelerde sözü edilen kişi, olay, durumla ilgili tek hüküm vardır.

  • Sinema biletini sadece Ali almıştı.

(Buradan diğerlerinin sinema bileti almadıkları anlaşılmalıdır.)

  • Ali hariç herkes kalemini almıştı.

(Buradan Ali’nin kalem almadığı anlaşılmalıdır.)

  • Cafer dükkanında gül hariç bütün çiçekleri satmaktadır.

(Buradan Cafer’ in gül satmadığı ama karanfil sattığı anlaşılmalıdır çünkü karanfil de bir çiçektir.)

En,  Daha, Kadar, İse

Bu sözcüklerin bulunduğu önermelerde bir kıyaslama vardır.

  • Siyah kitap, kırmızı kitaptan daha ağırdır.

Bu yargıdan,

  • Kırmızı kitap ağırdır.
  • Siyah kitap daha ağırdır.

yargıları çıkarılabilir.

Dikkat!

Siyah kitabın kırmızı kitaptan ağır olması kırmızı kitabın hafif olduğunu göstermez. Ama siyah kitaptan daha hafif olduğu söylenebilir.

Sözel Mantık Soru Tipleri

Soru Tipi -1: Sıralama

Sıralama, bir dizi parçayı belirli bir ilişkiye göre düzene koyma yeteneğidir.

Pratik Sözel Mantık Konu İçin Örnek Olay

Üç katlı bir apartmanın her katında ikişer daire bulunmaktadır. Avcı, Bakır, Cevizci, Duman, Ekici ve Fırtına ailelerinin oturduğu dairelere ilişkin kimi bilgiler şu şekildedir:

  • Her dairede yalnızca bir aile oturmaktadır.
  • Avcı ailesi en üst kat olan üçüncü katta oturmaktadır.
  • Cevizci ailesi, Ekici ailesinin üstündeki katlardan birinde oturmaktadır.
  • Fırtına ailesi, Cevizci ailesinin üstündeki katlardan birinde oturmaktadır. Pratik Sözel Mantık Konu

 Soru Tipi-2: Sınıflama = Küme ( Grup, Takım) Problemleri

Ortak özellikleri olan kavramları bir yere toplamaya sınıflama denir. Sınıflama; cisimleri, olgu ve olayları, gözlem sonucunda belirlenen özelliklerine ve birbirleriyle ilişkilerine göre gruplara ayırabilme sürecidir. Sınıflamanın iyi yapılabilmesi, cisim, olgu ve olayların özellikleriyle aralarındaki ilişkilerin iyi gözlenmiş olmasına bağlıdır.

Pratik Sözel Mantık Konu Anlatımı İçin Örnek Olay

Ahmet, Bekir, Ceren, Demir, Elif, Fatma ve Galip isimli öğrenciler ders kayıtları sırasında kimya, matematik veya tarih derslerinden birini seçmiştir. Öğrencilerin ders seçimlerine ilişkin kimi bilgiler şu şekildedir:

  • Matematik dersini üç kişi seçmiştir.
  • Kimya dersini seçen iki kişiden biri Elif’tir.
  • Bekir ve Ceren aynı dersi seçmiştir.
  • Demir, Elif ve Fatma adlı öğrencilerden her biri farklı dersleri seçmiştir.

Pratik Sözel Mantık Konu Anlatımı İçin Örnek Soru

Bir cumartesi günü Ali, Burak, Hüseyin adlı erkeklerle, Ceren, Demet, Eda, Fatma, adlı kızlar sinemaya, tiyatroya ya da maça gitme seçeneklerinden birini tercih etmiştir. Bu kişilerin tercihleriyle ilgili olarak aşağıdaki bilgiler verilmiştir:

  • Eda sinemaya gitmiştir.
  • Burak, Ceren ile aynı yere gitmiştir; Demet ise onlardan farklı bir yere gitmiştir.
  • Tiyatroya yalnızca iki kız gitmiştir.
  • İkisi erkek, biri kız olmak üzere üç kişi maça gitmiştir.
  1. Bu bilgilere göre, aşağıdakilerden hangisi kesinlikle doğrudur?
  • A) Demet maça gitmiştir.(Yanlış, tiyatroya gitmiş.)
  • B) Ali maça gitmiştir.
  • C) Fatma sinemaya gitmiştir.(Olamaz, tiyatroya gitti.)
  • D) Hüseyin ve Burak maça gitmişlerdir.(Olabilir, onlar ya sinema ya da maça gidebilirler.)
  • E) Eda ve Ceren farklı yerlere gitmişlerdir. (Kesin doğru çünkü eda sinemaya ceren de maça gitti.)

Yanıt: E

2. Aşağıdakilerden hangisi kesinlikle yanlıştır?

  • A) Hüseyin maça gitmiştir. (Olabilir)
  • B) Ali sinemaya gitmiştir. (Olabilir)
  • C) Burak ve Ceren sinemaya gitmişlerdir. (Gidemezler çünkü Eda kesin sinemaya gidiyor, kalan iki kız da tiyatroya gideceği için maça gidecek kız bulamayız.)
  • D) Ali ve Eda farklı yerlere gitmişlerdir.(Olabilir)
  • E) Hüseyin ve Fatma farklı yerlere gitmişlerdir.(Doğrudur)

Yanıt: C

3. Aşağıdakilerden hangisinin, nereye ve kimlerle gittiği kesin olarak bilinmektedir?

A) Ali                  B) Hüseyin               C) Ceren                 D)Demet                   E) Eda

Yanıt: D

Neden ‘’D’’ olduğunu düşünün.

Faysal DAL

Bilgi için Arayınız.
1
Bilgi için Arayınız.
Bilgi için Arayınız.